Contracten zijn een vast onderdeel van het werkende leven, maar veel mensen weten niet precies hoe ze werken. Of je nu net begint met werken of al jaren in dienst bent bij een werkgever, de regels rondom arbeidsovereenkomsten zijn belangrijk om te begrijpen. Wanneer heb je recht op een vaste aanstelling? Wat zijn de spelregels? En wat gebeurt er als je werkgever zich daar niet aan houdt? Dit artikel geeft je een helder overzicht.
Tijdelijk werk en de overgang naar een vaste aanstelling
Veel mensen beginnen hun loopbaan met een tijdelijke arbeidsovereenkomst. Dat is normaal, maar er zitten wel grenzen aan hoe lang een werkgever je tijdelijk in dienst kan houden. Sinds 1 januari 2020 geldt de zogeheten ketenregeling. Die regeling zegt dat een werkgever maximaal drie tijdelijke arbeidsovereenkomsten mag aanbieden, en dat de totale duur daarvan niet langer dan drie jaar mag zijn. Zodra een van die grenzen wordt overschreden, verandert de overeenkomst automatisch in een vast dienstverband. Dat betekent dat je als werknemer meer zekerheid krijgt, zelfs als je werkgever dit niet uitdrukkelijk aanbiedt. De overgang gaat van rechtswege, dus je hoeft er zelf niets voor te doen.
De onderbrekingsregel bij opeenvolgende overeenkomsten
Er is één situatie waarbij de teller opnieuw begint te lopen: als er meer dan zes maanden zit tussen twee tijdelijke overeenkomsten. Werkgevers proberen soms via deze route te voorkomen dat een werknemer recht krijgt op een vast dienstverband. Het is goed om te weten dat dit wettelijk is toegestaan, maar dat de wet ook grenzen stelt aan misbruik. Als de pauze kunstmatig lijkt en de arbeidsrelatie feitelijk is doorgegaan, kan de rechter oordelen dat de keten gewoon doorliep. Bovendien geldt voor sommige sectoren, zoals de zorg en het onderwijs, een kortere onderbrekingstermijn van drie maanden. Dit staat dan beschreven in de cao die van toepassing is op jouw functie.
Afwijkende afspraken via een cao
De ketenregeling is een wettelijke basisregel, maar via een collectieve arbeidsovereenkomst, kortweg cao, kunnen werkgevers en vakbonden andere afspraken maken. Zo mag in sommige cao’s de keten worden verlengd tot vier of zelfs zes contracten, of mag de totale duur langer zijn dan drie jaar. Dit geldt alleen voor functies of sectoren waarbij dat uitdrukkelijk is afgesproken. Als je wilt weten of jouw werkgever een cao heeft en wat daarin staat over tijdelijke aanstellingen, kun je dit navragen bij je werkgever of bij een vakbond. Het is verstandig om dit te doen voordat je een nieuw tijdelijk contract tekent, zodat je weet waar je aan toe bent.
Rechten en plichten bij het tekenen van een arbeidsovereenkomst
Een arbeidsovereenkomst legt de afspraken vast tussen jou en je werkgever. Daarin staan zaken als je werktijden, je salaris, de duur van het dienstverband en je vakantiedagen. Je werkgever is verplicht om je binnen een maand na je eerste werkdag een schriftelijke of digitale versie te geven. Let er altijd op dat de inhoud klopt voordat je tekent. Staan er dingen in die je niet begrijpt? Vraag dan uitleg of laat het nakijken door een juridisch loket of een vakbond. Een getekend document is bindend, en achteraf zijn aanpassingen een stuk lastiger. Wees ook bewust van een eventueel proeftijdbeding of een concurrentiebeding, want die kunnen grote gevolgen hebben voor je toekomstige carrière.
Veelgestelde vragen
Wanneer gaat een tijdelijke overeenkomst automatisch over in een vaste?
Een tijdelijke arbeidsovereenkomst gaat automatisch over in een vaste als je meer dan drie tijdelijke overeenkomsten hebt gehad bij dezelfde werkgever, of als de totale duur langer is dan drie jaar. Je hoeft hier zelf geen actie voor te ondernemen, de overgang vindt van rechtswege plaats.
Mag een werkgever eindeloos tijdelijke contracten aanbieden?
Nee, een werkgever mag niet eindeloos tijdelijke overeenkomsten aanbieden. De wet stelt een maximum van drie overeenkomsten over een periode van maximaal drie jaar. Daarna heeft de werknemer recht op een vaste aanstelling, tenzij een cao andere afspraken bevat.
Wat is een proeftijdbeding en hoe lang mag het duren?
Een proeftijdbeding is een afspraak waarmee zowel jij als je werkgever de arbeidsrelatie in het begin makkelijker kunnen beëindigen. Bij een tijdelijke overeenkomst van minder dan twee jaar mag de proeftijd maximaal één maand zijn. Bij een vast dienstverband of een tijdelijk dienstverband van twee jaar of langer is de maximale proeftijd twee maanden.
Wat is een concurrentiebeding en geldt dat ook bij tijdelijk werk?
Een concurrentiebeding verbiedt je om na het einde van je dienstverband bij een concurrent te gaan werken of een vergelijkbaar bedrijf te starten. In principe mag een concurrentiebeding alleen in een vaste arbeidsovereenkomst worden opgenomen. In een tijdelijke overeenkomst is het alleen toegestaan als de werkgever in het beding uitlegt waarom er sprake is van een zwaarwegend bedrijfsbelang.