Materiaal kies je niet zomaar. Of het nu gaat om een speelgoedauto, een laptopbehuizing of een stofzuiger, de stof waarvan iets gemaakt is bepaalt hoe sterk, licht en duurzaam het product is. Een van de meest gebruikte kunststoffen ter wereld is ABS. Je komt het dagelijks tegen zonder dat je het weet. Toch weten de meeste mensen nauwelijks wat ABS is, waar het vandaan komt en waarom fabrikanten er zo vaak voor kiezen.
Wat ABS precies is en hoe het gemaakt wordt
ABS staat voor acrylonitril butadieen styreen. Het is een kunststof die bestaat uit drie verschillende chemische stoffen die samen worden gevoegd. Acrylonitril maakt het plastic bestand tegen hitte en chemicaliën. Butadieen zorgt voor taaiheid, waardoor het niet snel breekt bij een klap. Styreen geeft het oppervlak zijn gladde, glanzende uitstraling en maakt de stof makkelijk te verwerken. De verhoudingen verschillen per toepassing, maar styreen is meestal het grootste deel, met zo’n vijftig procent. Acrylonitril zit er voor twintig tot vijfenveertig procent in, en butadieen voor vijf tot dertig procent. Door deze combinatie ontstaat een kunststof met eigenschappen die geen van de drie stoffen apart zou hebben.
Waar je ABS allemaal tegenkomt in het dagelijks leven
Kijk om je heen en je ziet het waarschijnlijk meteen. De behuizing van je toetsenbord, de binnenkant van je koelkast, lego blokjes, autobumpers en zelfs sommige brillenmonturen zijn gemaakt van dit plastic. ABS is populair omdat het goed te spuiten, te frezen en te vormen is. Het is lichter dan metaal en sterker dan veel andere kunststoffen. In de autosector gebruiken fabrikanten het voor dashboards en deurpanelen. In de elektronica industrie is het een standaard grondstof voor beschermende omhulsels en behuizingen. Het feit dat het zo breed inzetbaar is, heeft alles te maken met de combinatie van sterkte en verwerkbaarheid die dit polymeer biedt.
De voor en nadelen van ABS als grondstof
Geen enkel plastic is perfect, en dat geldt ook voor ABS. Aan de positieve kant is het stevig, stootbestendig en goed bestand tegen lichte chemicaliën en temperaturen tot ongeveer tachtig graden Celsius. Het neemt geen water op en is goed te lijmen, lakken en bedrukken. Dat maakt het geliefd bij ontwerpers en ingenieurs. Aan de andere kant is ABS niet geschikt voor gebruik in direct zonlicht over een lange periode, want ultraviolette straling tast de structuur aan. Het gaat dan verkleuren en brozer worden. Verder is dit plastic niet biologisch afbreekbaar en stoot het bij verbranding schadelijke stoffen uit. Recycling is mogelijk, maar in de praktijk gebeurt dat minder vaak dan bij andere kunststoffen. Wie duurzaamheid hoog in het vaandel heeft, kijkt soms liever naar alternatieven zoals polypropyleen of gerecycled plastic.
ABS en de opkomst van 3D printen
In de wereld van 3D printen is ABS een bekende naam. Het was een van de eerste kunststoffen die veel gebruikt werd in thuisreizigersers en professionele printers. Printliefhebbers waarderen het omdat het na het printen goed te schuren, schilderen en bewerken is. Toch is het niet de makkelijkste grondstof om mee te werken. Bij het printen kunnen er door temperatuurverschillen scheurtjes ontstaan in het geprinte object, een probleem dat in het jargon “warping” heet. Daardoor is PLA, een biobased alternatief, populairder geworden voor beginners. Toch blijft ABS de voorkeur hebben wanneer het gaat om functionele onderdelen die bestand moeten zijn tegen hitte of mechanische belasting. Voor prototypes, reserveonderdelen en technische toepassingen is het nog steeds een gangbare keuze in professionele omgevingen.
Veelgestelde vragen
Is ABS kunststof veilig voor gebruik in producten die kinderen aanraken?
ABS kunststof wordt als veilig beschouwd voor gebruik in speelgoed en consumentenproducten, mits het voldoet aan de geldende veiligheidsrichtlijnen. In Europa gelden strenge normen voor de hoeveelheid chemische stoffen die mogen vrijkomen uit plastic speelgoed. Lego is een bekend voorbeeld van een product dat van ABS is gemaakt en veilig wordt geacht voor kinderen.
Kan ABS gerecycled worden?
ABS kan technisch gezien worden gerecycled. In de praktijk is dat lastig omdat het vaak vermengd is met andere soorten plastic of verfstoffen. Niet alle recyclagebedrijven accepteren het. Het is slim om bij de gemeente of een lokaal inzamelpunt te informeren hoe je dit soort plastic het beste kunt inleveren.
Wat is het verschil tussen ABS en PVC?
ABS en PVC zijn allebei veelgebruikte kunststoffen, maar ze hebben verschillende eigenschappen. PVC is soepeler en wordt vaak gebruikt voor leidingen en vloerbedekking. ABS is harder en stootbestendiger en is meer geschikt voor behuizingen en constructieve onderdelen. PVC bevat chloor, wat bij verbranding giftige stoffen oplevert. ABS bevat geen chloor, maar is ook niet vrij van nadelen bij verbranding.
Waarom verkleurt ABS na verloop van tijd?
ABS verkleurt door langdurige blootstelling aan ultraviolet licht, zoals zonlicht. De UV straling breekt de chemische structuur van het styreen in het plastic langzaam af. Dit zorgt voor vergeling of verkleuring, en het plastic kan ook brozer worden. Een beschermende coating of het gebruik binnenshuis kan dit proces vertragen.